گیمرها باید به‌جای دریافت لایسنس، مالک بازی‌ها شوند
طرح قانونی جدیدی از سوی «ریچی تورس»، نماینده دموکرات نیویورک در مجلس نمایندگان آمریکا، معرفی شده که هدف آن ایجاد مقرراتی الزام‌آور برای اطمینان از این موضوع است که خرید یک بازی ویدیویی، مالکیت واقعی آن را به مصرف‌کننده اعطا کند، نه صرفاً مجوزی مشروط و موقت باشد برای اینکه خریدار بتواند بازی را تجربه کند. این لایحه تأکید دارد که خریداران باید بتوانند تا سال‌ها پس از عرضه بازی، دسترسی خود را به آن حفظ کنند.
در بیانیه رسمی این طرح، بازی NBA 2K25 به‌عنوان نمونه‌ای از این چالش مطرح شده است. این عنوان در تاریخ ۶ سپتامبر ۲۰۲۵ عرضه شد، اما طبق برنامه‌ریزی‌ها قرار است در تاریخ ۳۱ دسامبر امسال به‌دلیل خاموش شدن سرورها به‌طور کامل از دسترس خارج شود. این لایحه که «قانون قدرت‌بخشی به بازیکنان» (Power to the Players Act) نام دارد، کمیسیون تجارت فدرال (FTC) را موظف می‌کند تا تدابیری اتخاذ کند که مانع تکرار چنین رویکردهایی در آینده شود.
ریچی تورس در بخشی از بیانیه خود پیرامون این لایحه اعلام کرده است:
«وقتی برای یک بازی پول پرداخت می‌کنید، باید مالک آن باشید. خریداران باید از حق مالکیت، حق بازی و حق انتقال عناوینی که خریداری می‌کنند برخوردار باشند. خرید بازی ویدیویی که به‌محض قطع سرورها از سوی شرکت سازنده سلب مالکیت شود، یک خرید واقعی نیست؛ بلکه اجاره‌ای است که در پوشش فروش عرضه می‌شود. خانواده‌ها در سراسر کشور برای خرید این بازی‌ها پس‌انداز می‌کنند و شایسته شرایطی بسیار بهتر از دریافت یک لایسنس ناپایدار هستند که هر لحظه امکان ناپدید شدن آن وجود دارد. قانون قدرت‌بخشی به بازیکنان تضمین می‌کند که کاربران مالک دارایی خریداری‌شده خود باشند و بتوانند مدت‌ها پس از تغییر مسیر شرکت‌ها، به تجربه بازی ادامه دهند.»
تورس همچنین در گفتگو با رسانه‌ها اشاره کرده که رویکرد مدنظر او بازگشت به یک قاعده بسیار ساده است: اگر بهای چیزی را پرداخته‌اید، مالک آن هستید. او این چشم‌انداز را بازگشت به هنجار تاریخی بازی‌ها در دهه ۱۹۹۰ میلادی دانسته است.
چالش‌های فنی و موج جدید حفظ آثار و مالکیت بازی‌های ویدیویی
معرفی این لایحه در دوره‌ای رخ می‌دهد که موضوع مالکیت و حفظ بلندمدت بازی‌ها به بحث بزرگی تبدیل شده است. اخیراً تصمیم شرکت سونی مبنی بر توقف عرضه فیزیکی بازی‌های پلی‌استیشن با اعتراضاتی مواجه شد. سونی در آخرین گزارش مالی خود فاش کرد که نسخه‌های دانلودی دیجیتال، ۸۲ درصد از مجموع فروش نسخه‌های کامل بازی‌های پلی‌استیشن ۴ و پلی‌استیشن ۵ را تشکیل می‌دهند و سهم دیسک‌های فیزیکی به زیر ۲۰ درصد رسیده است. مدافعان دیسک‌های فیزیکی استدلال می‌کنند که پافشاری بر ادامه این فرمت تنها برای ارضای عادت اقلیتی از کاربران نیست، بلکه می‌تواند ابزاری برای حفظ بازی‌هایی باشد که ممکن است از فروشگاه‌های دیجیتال حذف و برای همیشه غیرقابل دسترس شوند.
با‌این‌حال، نسخه‌های دیسکی نیز به‌تنهایی این بحران را رفع نمی‌کنند؛ زیرا بسیاری از بازی‌های دیسکی برای عملکرد به سرورهای آنلاین نیاز دارند و در توافق‌نامه‌های کاربری (EULA) تأکید شده که خریدار تنها یک لایسنس قابل‌لغو تهیه کرده است. همچنین نسخه‌های موجود روی دیسک‌ها به دلیل نبود به‌روزرسانی‌های پس از عرضه، با نسخه‌ای که کاربران تجربه می‌کنند تفاوت محسوسی دارند. هم‌زمان، پویش‌ها و گروه‌های مختلفی مانند «Stop Killing Games» در سراسر جهان پیگیر تغییر این رویه بوده‌اند.
قوانین قبلی به دلیل اجبار توسعه‌دهندگان به فعال نگه‌داشتن همیشگی سرورها با انتقاد روبه‌رو شده بودند؛ اما این لایحه به‌جای الزام به روشن ماندن سرورها، ناشران را موظف می‌کند برای بازی‌های متکی بر اینترنت، حالت آفلاین در نظر بگیرند تا بعد از خاموشی زیرساخت‌ها نیز قابل اجرا بمانند. با توجه به معماری فنی برخی عناوین آنلاین، این تغییر نیازمند دگرگونی بنیادین در شیوه توسعه خواهد بود.
هنوز متن کامل این لایحه منتشر نشده و مسیر طولانی تا تصویب در پیش دارد. از سوی دیگر، توسعه مدل‌های زبانی بزرگ و سامانه‌های کدنویسی اختصاصی، موجی از دیکامپایل یا مهندسی معکوس کدها و پیکربندی مجدد نرم‌افزارها را به راه انداخته است که علی‌رغم چالش‌های حقوقی، چشم‌انداز حفظ آثار و نرم‌افزارها را در سال‌های پیش رو دگرگون خواهد کرد.
