سه شرط اساسی برای خصوصی‌سازی سایپا اعلام شد؛ شفافیت، اهلیت و نظارت هوشمند

روح اصلی خصوصی‌سازی این است که دولت از مدیریت اجرایی و بنگاه‌داری فاصله بگیرد؛ اما این هدف، به معنی کنار گذاشتن صنعت خودرو یا رها کردن آن نیست. دولت باید پس از واگذاری، به جای مدیر مستقیم، در نقش یک «ناظر هوشمند» ظاهر شود و بر انجام تعهدات خریدار نظارت کند تا وعده‌ها به اجرا برسند و انحرافی رخ ندهد.

در فرآیند خصوصی‌سازی سایپا، خریدار باید در قبال شرکت تعهدات مشخصی ارائه دهد. نخستین محور این است که سایپا همچنان نقش یک خودروساز واقعی را حفظ کند و دانش تولید خودروهای ساخت داخل را گسترش دهد. به عبارت دیگر، نباید سایپا به یک مونتاژکننده صرفِ محصولات چینی تبدیل شود؛ تغییری که می‌تواند جایگاه صنعتی و ظرفیت توسعه‌ای شرکت را کم‌رنگ کند.

برای تحقق تعهد اول، باید هم‌زمان تعهد دیگری نیز در نظر گرفته شود. مالک جدید باید مسیر انتقال فناوری‌های نو به داخل کشور را فعال کند تا سبد محصولات سایپا متنوع‌تر شود و شرکت از حالت محدود و تکراری خارج گردد. علاوه بر این، حمایت از صنایع قطعه‌سازی نیز جزو مسئولیت‌های اصلی مالک تازه محسوب می‌شود؛ صنایعی که بقایشان به استمرار فعالیت سایپا و ایران‌خودرو گره خورده است و بدون آن‌ها تولید معنی نخواهد داشت.

مالک جدید سایپا پس از خصوصی‌سازی، در گام نخست باید تیراژ تولید محصولات را افزایش دهد تا هم نیاز بازار پاسخ داده شود و هم چرخه مالی شرکت به حرکت بیفتد. در گام دوم، پرداخت بدهی‌ها ضروری است تا اعتماد شبکه بانکی دوباره به شرکت بازگردد و امکان تأمین منابع مالی فراهم شود. در نهایت نیز لازم است ساختار و کیفیت محصولات دچار تغییر جدی شود؛ و شرکت از محصولاتی که هنوز بوی «پراید» می‌دهند فاصله بگیرد تا تصویر صنعت خودرو ارتقا پیدا کند.

کلام پایانی پیرامون خصوصی‌سازی سایپا

خصوصی‌سازی سایپا می‌تواند نقطه عطفی در تاریخ صنعت خودروی ایران باشد، اما شرط موفقیت آن این است که فرآیند واگذاری با یک برنامه توسعه‌ای روشن و قابل سنجش جلو برود؛ موانعی مانند قیمت‌گذاری دستوری باید پیش از رسیدن به مرحله اجرا رفع شوند؛ و مهم‌تر از همه، اهلیت خریدار باید به طور دقیق احراز شود. اگر این الزامات نادیده گرفته شوند، نتیجه محتمل چیزی جز شکل‌گیری یک ساختار رانتی جدید نخواهد بود. واگذاری واقعی، نیازمند جرأت برای اجرای اصلاحات اقتصادی و سپردن کار به کارآفرینان واقعی و صاحب هویت در بخش خصوصی است؛ همان‌هایی که می‌توان از آن‌ها برای آینده صنعتی کشور انتظار عملکرد ثمربخش داشت.