از تاکسی‌های تلفنی تا خدمات تاکسی آنلاین

۵۴ سال پیش، در تاریخ ۱۲ مهرماه سال ۱۳۴۸، نخستین تاکسی‌های تلفنی در تهران افتتاح شدند. با پیشرفت و گسترش فناوری، این تاکسی‌های تلفنی به تدریج جای خود را به تاکسی‌های اینترنتی دادند.

در این مقاله از گویا آی تی به مناسبت روز تاکسی تلفنی، به بررسی تاریخچه و تحول تاکسی‌های تلفنی و فضای جدیدی که تاکسی‌های اینترنتی ایجاد کرده‌اند، خواهیم پرداخت.

تولد نخستین تاکسی‌های تلفنی در تهران

در سال ۱۳۴۸ خیابان‌های تهران با ازدحام قابل توجهی مواجه بود و نیاز به یک سیستم حمل و نقل سریع محسوس بود. در این راستا، روزنامه کیهان خبری منتشر کرد مبنی بر: «شرکت تعاونی تاکسیرانی به منظور ارائه خدمات بیشتر و پاسخگویی به نیازهای ضروری شهروندان محترم پایتخت، با تعداد محدودی تاکسی، خدمات تاکسیرانی تلفنی را در تهران راه‌اندازی نموده است که از ساعت ۹ صبح روز شنبه ۱۲ مهرماه ۱۳۴۸ قابل استفاده می‌باشد.»

در همین تاریخ، ۵۴ سال پیش، نخستین نسل تاکسی‌های تلفنی معرفی شد. این تاکسی‌ها با شماره تلفن ۷۲۱۱۱ قابل دسترسی بودند، بدین معنا که مسافران با شماره‌گیری تلفن ثابت می‌توانستند تاکسی تلفنی را درخواست کنند و مرکز با ارتباط بی‌سیم با رانندگان، نزدیک‌ترین راننده را به مسافر ارسال می‌کرد.

این تاکسی‌ها همچنین در ایستگاه‌های زیر آماده خدمت‌رسانی بودند:

• میدان فردوسی؛
• خیابان شاه‌رضا چهارراه پل چوبی؛
• جاده قدیم شمیران سه‌راه ضراب‌خانه؛
• میدان تجریش؛
• جاده تهران نو ـ سه‌راه نارمک؛
• خیابان پهلوی سه‌راه عباس‌آباد؛
• خیابان سپه ـ سه‌راه موزه؛
• خیابان سی‌متری ـ چهارراه منیریه.

مسافران می‌توانستند با مراجعه به این ایستگاه‌ها، بدون نیاز به تماس تلفنی، تاکسی دریافت کنند.

این نوع از تاکسی‌های تلفنی به تدریج به شهرهایی مانند مشهد و اصفهان نیز گسترش پیدا کرد.

البته ریشه‌های تأسیس این تاکسی‌ها به سال ۱۳۰۱ بازمی‌گردد، زمانی که اشرف الملوک، معروف به فخرالدوله و یکی از نوادگان قاجار، ثروت خود را برای ایجاد یک سیستم حمل و نقل راحت‌تر برای شهروندان اهدا کرد.

تاکسی‌های اینترنتی

اسنپ

تاکسی‌های تلفنی از سال ۱۳۴۸ تا به امروز به فعالیت خود ادامه داده‌اند. اما در سال ۱۳۹۳ با پیشرفت فناوری و گسترش استفاده از اینترنت و تلفن‌های همراه، بار دیگر، سیستم حمل و نقل کشور دچار تحولی اساسی شد.

اسنپ، که در ابتدا با نام (تاکسی یاب) شناخته می‌شد، به عنوان نخستین تاکسی اینترنتی توسط ایاد القصار و محمود فوز بنیان‌گذاری شد.

با استفاده از اپلیکیشن‌ اسنپ، شما می‌توانید با تعیین مبدا و مقصد خود بر روی نقشه، درخواست خودرو کنید. همچنین هزینه سفر به‌صورت مشخص و قابل پرداخت آنلاین در دسترس است.

اسنپ فعالیت خود را در تهران آغاز و پس از آن در شهرها و استان‌های دیگر با استقبال گسترده‌ای روبه‌رو شد.

تپسی

پیشینه تپسی به بهمن ۱۳۹۴ برمی‌گردد. زمانی که میلاد منشی‌پور و حمید مهینی تصمیم به راه‌اندازی یک کسب و کار اینترنتی گرفتند و با همکاری هومن دمیرچی، بنیان‌گذاران این پروژه شدند. در ادامه، با همراهی یک تیم از برنامه‌نویسان متخصص کشور، طراحی و توسعه نرم‌افزار تپسی آغاز گردید و نسخه اولیه آن در خرداد ۱۳۹۵ به بازار عرضه شد. سرمایه‌گذاری اولیه این شرکت توسط سه مؤسس تأمین شد و در ادامه، تپسی به سرعت رشد کرد و توانست در مراحل مختلف، سرمایه لازم برای پیشرفت خود را جذب کند. اکنون تپسی در ۱۳ استان کشور به همراه شهرهای تابعه خود فعال است و خدمات متنوعی را به کاربران ارائه می‌دهد.

شهرزاد

تاکسی اینترنتی شهرداری تهران با نام تجاری «شهرزاد» در روز شنبه ۴ مرداد ۱۴۰۳ به‌صورت رسمی رونمایی شد. هدف از راه‌اندازی این سرویس، ارتقای خدمات حمل‌ونقل شهری و بهبود وضعیت معیشتی رانندگان بوده است.

شادی مالکی اعلام کرد که این طرح به‌منظور تشویق رانندگان به فعالیت در ساعات اوج ترافیک طراحی شده است. در فاز نخست، تاکسیرانان با نصب اپلیکیشن تاکسی‌برخط، سفرهای خود را ثبت کرده و مسافران می‌توانند از طریق اسکن کد QR بر روی شیشه تاکسی، کرایه خود را به‌صورت الکترونیکی پرداخت کنند.

تاکسی‌های بابک زنجانی

پس از تاکسی‌های تلفنی و اینترنتی، نوبت به تاکسی‌های لوکس گروه اقتصادی دات وان رسید که تاکسی‌های لوکس‌ترین ایران را معرفی کردند. تویوتا bZ3X که به‌تازگی در بازار جهانی رونمایی شده است، به‌عنوان تاکسی الکتریکی و لوکس دات وان به ایران راه یافته است.

از ویژگی‌های برجسته این تاکسی‌ها می‌توان به دوربین‌های نظارتی در داخل و خارج از خودرو اشاره کرد و مسافران قادرند تصاویر داخل کابین خود را با دیگران به اشتراک بگذارند.

چند صد دستگاه از مدل‌های چانگان ایدو برقی و تویوتا bZ3X به ایران وارد شده‌اند تا لوکس‌ترین و امن‌ترین سیستم حمل و نقل کشور را فراهم کنند.

از امکانات موجود در تویوتا bZ3X می‌توان به:

• سقف شیشه‌ای،
• شارژر بی‌سیم تلفن همراه،
• سنسور نور،
• سنسور باران،
• نمایشگر لمسی،
• سیستم تهویه اتوماتیک دو کاناله و درِ صندوق عقب برقی،
• سیستم سردکن و گرمکن صندلی‌های جلو و چندین ویژگی دیگر.

اشاره کرد.

این سیستم مبتنی بر مالکیت خصوصی است و تنها رانندگان حرفه‌ای در این شرکت استخدام می‌شوند.

در نهایت، از تماس ساده سال ۱۳۴۸ تا اپلیکیشن‌های هوشمند ۱۴۰۴، تاکسی‌های ایرانی مسیری پر از چالش و تغییرات را طی کرده‌اند: از آژانس‌های خصوصی به غول‌های دیجیتال مانند اسنپ و تپسی، از خدمات دولتی شهرزاد گرفته تا لوکس‌های برقی دات‌وان. این تحول، داستانی از نوآوری، رقابت و چالش‌های شهری نظیر اشتغال‌زایی، کاهش ترافیک و در عین حال معضلاتی چون نابرابری کرایه‌ها را به تصویر می‌کشد.