سیستم سوخت هوشمند موجود است، اما هنوز برای یافتن بنزین نیاز به جستجو داریم

برای یافتن نزدیک‌ترین پمپ‌بنزین در تهران، تنها کافیست که مسیریاب خود را باز کنیم. با این حال، اگر بخواهیم بدانیم که آیا آن ایستگاه واقعاً دارای بنزین است یا خیر، هنوز گزینه‌ای جز آزمون و خطا یا پرس‌وجو از سایرین در دسترس نیست؛ مسأله‌ای که در شرایط عادی ممکن است تنها یک عدم کارایی جزئی به‌نظر برسد، اما در زمان کمبود سوخت می‌تواند منجر به اتلاف وقت، تشدید ترافیک و سردرگمی بیشتر شهروندان شود.

اخیراً گزارش‌هایی از کمبود بنزین در برخی از جایگاه‌های تهران به‌چشم می‌خورد. در عوض، مقامات شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، افزایش تقاضا را عامل اصلی این بحران معرفی کرده و از افزایش توزیع بنزین به‌منظور مدیریت این شرایط خبر داده‌اند. شاید بتوان این موضع را درک کرد، اما این پرسش به‌وجود می‌آید که چرا مردم باید خودشان در خیابان‌های تهران بگردند تا متوجه شوند کدام جایگاه سوخت دارد؟

ایران بنیادی با مفهوم «جایگاه سوخت هوشمند» غریبه نیست. سامانه هوشمند سوخت سال‌هاست که در جایگاه‌های مختلف کشور فعال است و اطلاعات مربوط به سوخت‌گیری و عملکرد این جایگاه‌ها در یک زیرساخت دیجیتال ثبت و پردازش می‌شود. بنابراین این پرسش مطرح می‌شود که چرا بخشی از این داده‌ها، به یک خدمت عمومی برای شهروندان تبدیل نمی‌شود؟

تصور کنید که در مسیریاب، در کنار نام هر جایگاه، وضعیت ساده‌ای به نمایش درآید: «فعال و دارای بنزین»، «فعال با محدودیت»، «فاقد بنزین» یا حتی «وضعیت نامشخص». این اطلاعات ابتدایی می‌تواند تأثیر زیادی داشته باشد.

با این سیستم، شهروندان به‌جای اینکه به اولین پمپ مراجعه کنند و از خالی بودن مخازن باخبر شوند، قادر خواهند بود مسیر خود را تغییر دهند و به‌سمت جایگاه مناسب هدایت شوند. نتیجه این امر علاوه بر آسایش بیشتر مردم، کاهش ترافیک و مصرف سوخت خواهد بود.

این اطلاعات الزماً نباید شامل مقدار دقیق بنزین موجود در مخزن هر جایگاه باشد. چنین داده‌ای ممکن است از نظر امنیتی یا عملیاتی حساس به‌شمار آید. یک سیستم ساده که بر اساس وضعیت جایگاه عمل کند، می‌تواند بخش مهمی از این مسأله را حل کند.

نکته قابل‌توجه‌تر این است که برای این کار نیازی به یک اپلیکیشن نوین، سامانه پیچیده یا پروژه‌ای با هزینه‌های کلان نداریم. اطلاعات وضعیت جایگاه‌ها که عمومی و غیرحساس هستند، می‌توانند از طریق یک رابط برنامه‌نویسی (API) یا سازوکاری ایمن، در اختیار مسیریاب‌ها و خدمات نقشه قرار داده شوند.

زمانی که بنزین کم است و توزیع فوری آن ممکن نیست، حداقل می‌توان به مردم اطلاع‌رسانی کرد که کجا بنزین موجود است تا روان مردم کمتر دچار مشکل شود.