چرا گیمرها برای بازی‌های رایگان هم هزینه می‌کنند؟
بازی‌های رایگان چطور درآمد کسب می‌کنند و چرا بعضی گیمرها حاضرند برای اسکین، بتل پس و آیتم‌های ویژه پول خرج کنند؟ در این مقاله، انگیزه‌های خرید درون بازی، از علاقه به شخصی‌سازی و جمع‌آوری آیتم‌های کمیاب تا هیجان گردونه‌های شانس و پیشرفت سریع‌تر را بررسی می‌کنیم. همچنین با مثال‌هایی از کالاف دیوتی موبایل، کلش آف کلنز و فورتنایت نشان می‌دهیم که خریدهای درون بازی چه تفاوت‌هایی دارند و چرا بازیکنان برای آن‌ها هزینه می‌کنند.
دو نفر کالاف دیوتی موبایل را روی گوشی خود نصب می‌کنند؛ هر دو به تمام مسابقات دسترسی دارند و می‌توانند ساعت‌ها بدون پرداخت حتی یک ریال بازی کنند. اما چند هفته بعد، یکی همچنان رایگان بازی می‌کند و دیگری برای خرید اسکین، بتل پس و شرکت در گردونه‌های بازی، هزینه کرده است. جالب اینکه ممکن است هر دو تقریباً به یک اندازه از بازی لذت ببرند. پس چه چیزی باعث می‌شود یک نفر برای محتوایی پول بدهد که برای پیشرفت در بازی حتی به آن نیاز ندارد؟
پاسخ این سؤال به بخش جالبی از دنیای بازی‌های رایگان مربوط می‌شود؛ جایی که ظاهر کاراکتر، کمیاب بودن یک آیتم، ترس از دست دادن یک پیشنهاد محدود و حتی رفتار دوستان می‌تواند روی تصمیم پلیر تأثیر بگذارد. بعضی خریدها صرفاً جنبه ظاهری دارند و بعضی دیگر مسیر پیشرفت در بازی را تغییر می‌دهند. در ادامه بررسی می‌کنیم سازندگان چگونه از بازی‌های رایگان درآمد کسب می‌کنند، چه انگیزه‌هایی پشت خریدهای درون بازی وجود دارد و چرا بازیکنان در عناوین محبوب، برای آیتم‌های کاملاً متفاوتی حاضر به پرداخت پول می‌شوند.
بازی‌های رایگان چطور درآمدزایی می‌کنند؟
شاید عجیب به نظر برسد، اما برای بعضی از بازی‌ها، رایگان بودن یکی از مهم‌ترین دلایل درآمدزایی است. وقتی برای نصب یک بازی نیازی به پرداخت پول نباشد، افراد بیشتری حاضر می‌شوند آن را امتحان کنند. هرچه تعداد بازیکنان بیشتر شود، احتمال اینکه بخشی از آن‌ها برای خرید آیتم‌های درون بازی هزینه کنند هم افزایش پیدا می‌کند. این همان مدل اقتصادی Free-to-Play است که بازی‌هایی مثل کالاف دیوتی موبایل و فورتنایت از آن استفاده می‌کنند.
در این مدل، بازیکنان معمولاً با سه نوع خرید روبه‌رو می‌شوند:
1. آیتم‌های ظاهری: مانند اسکین کاراکتر، طرح سلاح و انیمیشن‌های ویژه که برای شخصی‌سازی تجربه بازی طراحی شده‌اند.
2. بتل پس و پاداش‌های فصلی: بازیکن با خرید بتل پس به مجموعه‌ای از جوایز دسترسی پیدا می‌کند که معمولاً با بازی کردن و پیشرفت در مراحل مختلف آزاد می‌شوند.
3. آیتم‌های پیشرفت و امکانات کاربردی: در بعضی بازی‌ها می‌توان برای سرعت بخشیدن به ساخت و ساز، ارتقای تجهیزات یا دریافت منابع بیشتر هزینه کرد.
اما بخش جالب ماجرا این است که درآمد بازی‌های رایگان گاهی به گروه نسبتاً کوچکی از بازیکنان وابسته است. در پژوهشی که سال ۲۰۲۳ با بررسی تراکنش‌های بیش از ۶۹ میلیون بازیکن در ۲۸۷۳ بازی موبایلی منتشر شد، مشخص شد در بعضی بازی‌ها حدود ۳۸ درصد درآمد حاصل از خریدهای درون بازی را فقط یک درصد از خریداران تأمین می‌کنند. البته این الگو در تمام بازی‌ها یکسان نیست؛ در برخی عناوین، هزینه‌ها میان خریداران به شکل متعادل‌تری توزیع می‌شود.
نکته جالب دیگر، استفاده از ارزهای مجازی است. برای مثال، در کالاف دیوتی موبایل بازیکن ابتدا سی پی تهیه می‌کند و سپس آن را برای خریدهای مختلف خرج می‌کند. در فورتنایت نیز ارز وی‌باکس نقش مشابهی دارد. این سیستم به سازندگان اجازه می‌دهد آیتم‌ها را با قیمت‌های متنوع عرضه کنند و بازیکنان هم می‌توانند موجودی ارز خود را برای خریدهای بعدی نگه دارند.
حالا سؤال جذاب‌تری مطرح می‌شود: وقتی بسیاری از این خریدها هیچ برتری مستقیمی در مسابقه ایجاد نمی‌کنند، چرا بعضی بازیکنان حاضرند مبالغ قابل‌توجهی برایشان بپردازند؟
چه چیزی گیمرها را به خرید آیتم‌های درون بازی ترغیب می‌کند؟
تصور کنید دو بازیکن با مهارت تقریباً یکسان وارد مسابقه می‌شوند. یکی با اسکین پیش‌فرض بازی می‌کند و دیگری یک اسکین افسانه‌ای با جلوه‌های ویژه دارد. این اسکین ممکن است هیچ تأثیری روی قدرت سلاح یا نتیجه مسابقه نداشته باشد، اما برای صاحبش ارزش زیادی دارد. چرا؟ چون بازیکنان همیشه بر اساس کاربرد آیتم‌ها تصمیم به خرید نمی‌گیرند؛ گاهی ظاهر، احساس خاص بودن و تجربه‌ای که یک آیتم ایجاد می‌کند، به‌اندازه امکانات آن اهمیت پیدا می‌کند.
وقتی ظاهر کاراکتر به بخشی از هویت گیمر تبدیل می‌شود!
بعضی بازیکنان ساعت‌ها برای انتخاب ظاهر کاراکتر، اسکین سلاح یا ترکیب آیتم‌های خود وقت می‌گذارند. این انتخاب‌ها به آن‌ها کمک می‌کند سلیقه و شخصیتشان را در محیط بازی نشان دهند.
برای مثال، در فورتنایت خرید اسکین شخصیت محبوب می‌تواند برای یک بازیکن جذاب‌تر از دریافت یک آیتم کاربردی باشد. در بازی‌های گروهی هم ظاهر متفاوت کاراکتر بیشتر دیده می‌شود و گاهی به موضوع گفت‌وگوی دوستان تبدیل می‌شود. به همین دلیل، بعضی آیتم‌های کاملاً ظاهری می‌توانند ارزش شخصی و اجتماعی زیادی پیدا کنند.
ترس از دست دادن آیتمی که شاید دیگر برنگردد!
یکی از جالب‌ترین محرک‌های خرید در بازی‌ها، محدودیت زمانی است. فرض کنید اسکینی را دوست دارید که فقط چند روز در فروشگاه قرار دارد و مشخص نیست چه زمانی دوباره عرضه می‌شود. حتی اگر تصمیمی برای خرید نداشته باشید، احتمال دارد با نزدیک شدن به پایان فرصت، نظرتان تغییر کند.
این احساس را معمولاً با اصطلاح «ترس از دست دادن فرصت» یا FOMO می‌شناسند. سازندگان بازی با رویدادهای فصلی، فروشگاه‌های چرخشی و پیشنهادهای زمان‌دار از چنین سازوکاری استفاده می‌کنند. برای نمونه، فروشگاه کالاف دیوتی موبایل مرتب تغییر می‌کند و زمان بازگشت یک آیتم مشخص همیشه معلوم نیست.
نکته جالب اینجاست که گاهی جذابیت یک آیتم پس از محدود شدن دسترسی به آن بیشتر می‌شود؛ بازیکن ممکن است برای چیزی هزینه کند که اگر همیشه در فروشگاه موجود بود، خریدش را به تعویق می‌انداخت.
لذت باز کردن جایزه‌های شانسی
در بعضی بازی‌ها، بازیکن برای دریافت مستقیم یک آیتم پول می‌دهد؛ اما در گردونه‌ها و جعبه‌های شانسی، نتیجه خرید از قبل مشخص نیست. همین عدم قطعیت می‌تواند بخشی از جذابیت تجربه باشد.
برای مثال، بازیکنی را تصور کنید که در یک گردونه به دنبال اسکین دلخواهش است. هر بار که جایزه دیگری دریافت می‌کند، ممکن است برای امتحان دوباره وسوسه شود. حتی وقتی جایزه اصلی را نمی‌گیرد، هیجان انتظار برای نتیجه بعدی می‌تواند ادامه پیدا کند.
پژوهش‌های تجربی نیز نشان داده‌اند که نحوه نمایش شانس دریافت جایزه و بازخوردهای مثبت در سیستم‌های شانسی می‌تواند تمایل برخی بازیکنان به پرداخت را افزایش دهد. به همین دلیل، هزینه نهایی چنین خریدهایی گاهی از مبلغی که بازیکن ابتدا در نظر داشته بیشتر می‌شود.
پیشرفت سریع‌تر؛ وقتی زمان هم ارزش پیدا می‌کند!
همه خریدها به ظاهر و کمیاب بودن آیتم‌ها مربوط نمی‌شوند. در بازی‌های استراتژیک و مدیریتی، زمان می‌تواند یکی از مهم‌ترین انگیزه‌های پرداخت باشد.
برای مثال، در کلش آف کلنز ارتقای بعضی ساختمان‌ها و تجهیزات به زمان نیاز دارد. بازیکنی که فرصت کمی برای بازی کردن دارد، ممکن است ترجیح دهد با استفاده از جم، بخشی از انتظار را کاهش دهد. در چنین شرایطی، خرید درون بازی به راهی برای سریع‌تر رسیدن به هدف تبدیل می‌شود.
این انگیزه برای بازیکنان مختلف یکسان نیست. کسی که از پیشرفت تدریجی و جمع‌آوری منابع لذت می‌برد، ممکن است هیچ علاقه‌ای به پرداخت برای سرعت بیشتر نداشته باشد.
تأثیر دوستان و حس تعلق به یک گروه
گاهی تصمیم خرید از یک اتفاق ساده شروع می‌شود: چند نفر از اعضای یک تیم اسکین مشابهی تهیه می‌کنند یا دوستان بازیکن درباره یک آیتم جدید صحبت می‌کنند. بازیکنی که تا آن لحظه علاقه چندانی به خرید نداشته، ممکن است بخواهد در همان تجربه مشترک سهیم باشد.
این رفتار در پژوهش‌های مربوط به خرید آیتم‌های شانسی هم مشاهده شده است. بعضی شرکت‌کنندگان توضیح داده‌اند که برای همراه شدن با دوستان یا از دست ندادن یک تجربه گروهی، به خرید آیتم ترغیب شده‌اند.
در نهایت، پشت خریدهای درون بازی مجموعه‌ای از انگیزه‌های متفاوت قرار دارد؛ از علاقه به یک شخصیت و لذت جمع‌آوری آیتم‌ها گرفته تا هیجان جایزه، ارتباط با دوستان و صرفه‌جویی در زمان. همین تفاوت انگیزه‌ها توضیح می‌دهد چرا دو نفر ممکن است صدها ساعت یک بازی مشترک را تجربه کنند، اما رفتار کاملاً متفاوتی در خرج کردن پول داشته باشند.
گیمرها در بازی‌های محبوب بیشتر برای چه چیزهایی هزینه می‌کنند؟
برای درک بهتر خریدهای درون بازی، کافی است نگاهی به چند عنوان محبوب بیندازیم. در یک بازی شوتر، بازیکن ممکن است برای ظاهر سلاح محبوبش هزینه کند؛ در یک بازی استراتژیک، سرعت ارتقای ساختمان‌ها اهمیت بیشتری دارد و در عنوانی مثل فورتنایت، داشتن اسکین شخصیت موردعلاقه می‌تواند انگیزه اصلی خرید باشد. تفاوت جالب این بازی‌ها در چیزهایی است که بازیکنان حاضرند برایشان پول بدهند.
کالاف دیوتی موبایل؛ از اسکین‌های میثیک تا گردونه‌های شانس
در کالاف دیوتی موبایل، یکی از جذاب‌ترین بخش‌های فروشگاه، به اسکین‌های لجندری و متیک اختصاص دارد. بعضی از این سلاح‌ها انیمیشن‌های اختصاصی، جلوه‌های بصری متفاوت و افکت‌های ویژه هنگام کشتن دشمن دارند. برای بازیکنی که صدها مسابقه با یک گان انجام داده، داشتن نسخه میثیک همان سلاح می‌تواند جذابیت زیادی داشته باشد.
البته مسیر دستیابی به این آیتم‌ها هم اهمیت دارد. بسیاری از اسکین‌های ویژه از طریق گردونه‌های شانس عرضه می‌شوند و بازیکن ممکن است برای رسیدن به جایزه مورد نظرش چندین بار سی پی خرج کند. به همین دلیل، هزینه نهایی دریافت یک اسکین می‌تواند بسیار بیشتر از مبلغ اولین چرخش گردونه باشد.
در کنار گردونه‌ها، بتل پس پرمیوم گزینه دیگری است که پاداش‌های مختلفی را در طول سیزن ارائه می‌دهد. بازیکنانی که مرتب بازی می‌کنند، می‌توانند با پیشرفت در مراحل بتل پس، جوایز بیشتری دریافت کنند.
برای بازیکنان ایرانی، دسترسی به ارزهای درون بازی نیز بخشی از ماجرای خرید است. فروشگاه‌هایی مانند کوک گیم امکان تهیه سی پی کالاف دیوتی موبایل و محصولات مرتبط با آن را فراهم می‌کنند. البته انتخاب اینکه سی پی برای بتل پس خرج شود یا گردونه‌های شانس، به سلیقه و اولویت خود بازیکن بستگی دارد.
کلش آف کلنز؛ پرداخت پول برای کوتاه کردن زمان انتظار
در کلش آف کلنز، داستان کاملاً متفاوت است. فرض کنید برای ارتقای یک ساختمان باید چند روز منتظر بمانید، درحالی‌که دوستتان با استفاده از آیتم‌های ویژه زودتر به مرحله بعدی رسیده است. همین تفاوت سرعت پیشرفت، خریدهای درون بازی را برای بعضی بازیکنان جذاب می‌کند.
جم یکی از ارزهای مهم کلش آف کلنز است که کاربردهایی مانند تکمیل فوری برخی فرایندها دارد. از طرف دیگر، گلد پس با ارائه پاداش‌ها و تقویت‌کننده‌های ساخت‌وساز و تحقیق، به بازیکنان کمک می‌کند منابع کمتری مصرف کنند و ارتقاها را سریع‌تر پیش ببرند.
برای مثال، در نسخه بازطراحی‌شده گلد پس سال ۲۰۲۶، سیستم پاداش‌ها تغییر کرد و قابلیت‌هایی مانند افزایش منابع دریافتی در پایان سیزن و یک دستیار مخصوص تبدیل سنگ‌های ارتقای تجهیزات قهرمانان نیز در نظر گرفته شد. این ویژگی‌ها نشان می‌دهند که خرید در کلش آف کلنز تا چه اندازه با مدیریت منابع و زمان ارتباط دارد.
فورتنایت؛ جایی که اسکین‌ها به یک سرگرمی مستقل تبدیل شده‌اند!
در فورتنایت، ظاهر کاراکتر و آیتم‌های تزئینی بخش مهمی از فروشگاه را تشکیل می‌دهند. بازیکنان می‌توانند با وی‌باکس اسکین، ابزار برداشت، حرکات نمایشی و آیتم‌های دیگری تهیه کنند. همکاری‌های این بازی با شخصیت‌ها و مجموعه‌های سرگرمی نیز باعث شده فروشگاه آن برای طرفداران فرهنگ عامه جذاب باشد.
نکته جالب درباره بتل پس فورتنایت این است که بازیکنان می‌توانند با کسب امتیاز تجربه، پاداش‌های آن را آزاد کنند. بعضی از این پاداش‌ها شامل وی‌باکس می‌شوند و بسته به شرایط همان فصل، بازیکنی که مراحل کافی را تکمیل کند می‌تواند ارز لازم برای خرید بتل پس بعدی را هم به دست آورد. در نتیجه، برای برخی بازیکنان خرید بتل پس به انگیزه‌ای برای ادامه بازی و تکمیل مأموریت‌های فصلی تبدیل می‌شود.
جمع‌بندی
در نهایت، ارزش یک آیتم درون بازی برای همه گیمرها یکسان نیست. اسکینی که برای یک بازیکن صرفاً چند افکت رنگی دارد، ممکن است برای دیگری یادآور صدها ساعت بازی با سلاح محبوبش باشد. یک نفر برای پیشرفت سریع‌تر هزینه می‌کند و دیگری از جمع‌آوری آیتم‌های کمیاب لذت می‌برد. سازندگان بازی هم با شناخت همین انگیزه‌های متفاوت، فروشگاه‌ها و رویدادهایی طراحی می‌کنند که هرکدام گروه خاصی از بازیکنان را جذب می‌کنند.
شاید جالب‌ترین نکته درباره بازی‌های رایگان همین باشد: دو نفر می‌توانند به محتوای اصلی یک بازی دسترسی یکسان داشته باشند، اما یکی بدون هیچ هزینه‌ای از آن لذت ببرد و دیگری حاضر باشد برای تجربه دلخواهش مبلغ قابل‌توجهی خرج کند. تفاوت از جایی شروع می‌شود که هر بازیکن تصمیم می‌گیرد چه چیزی در دنیای مجازی برایش ارزش پرداخت پول دارد.
