بیت‌کوین در بورس ایران | دارایی دیجیتال یا ابزار ریالی؟

صندوق (ETF) بیت‌کوین در بورس ایران به سرمایه‌گذار مالکیت مستقیم بیت‌کوین نمی‌دهد. نه کلیدی وجود دارد، نه کیف پولی و نه امکان انتقال روی بلاک‌چین. این صندوق را از دارایی کریپتویی به ابزار مالی ریالی تبدیل می‌کند. این ساده‌سازی، پرسش‌های تازه‌ای درباره ریسک، شفافیت و نقش صرافی‌ها در بازار سرمایه ایجاد کرده است.

ETF بیت‌کوین؛ ترجمه کریپتو به زبان ریال

ایده صندوق قابل معامله بیت‌کوین به گونه‌ای طراحی شده که سرمایه‌گذار درگیر مسائل فنی کریپتو نشود. جواد کیهانی، مدیر مشتقات گروه سرمایه‌گذاری فدک، توضیح می‌دهد: سرمایه‌گذار نه موقع ورود و نه موقع خروج، بیت‌کوین تحویل نمی‌گیرد. او فقط ریال می‌دهد و ریال دریافت می‌کند.

سروش گرامی، مدیر دارایی سبدگردان بینا، می‌گوید: سرمایه‌گذار انتظار دارد هر زمان بخواهد، واحدهای صندوق را نقد کند. این نقدشوندگی باید نزدیک به ارزش واقعی دارایی‌ها باشد.

نقش صرافی‌ها در صندوق بیت‌کوین

صرافی‌ها ستون پنهان صندوق هستند. بدون آنها صدور و ابطال واحدها ممکن نیست. مدیر صندوق با ورود منابع جدید یا خروج سرمایه‌گذار، ناچار است خرید و فروش کند.

تفاوت با بازار سهام این است که  رمز ارز در بازاری خارج از بورس تأمین می‌شود. نقدشوندگی آن به چند صرافی محدود وابسته است. هر اختلال در توان صرافی برای معامله بیت‌کوین، مستقیماً به قیمت واحدهای صندوق منتقل می‌شود.

تعیین قیمت بیت‌کوین در ETF

قیمت بیت‌کوین پشتوانه صندوق هنوز شفاف نیست. میانگین کدام صرافی معیار است؟ شاخص داخلی یا خارجی؟ این سوال مهمی است که می‌تواند ریسک صندوق را افزایش دهد.

اگر حجم معاملات بالا برود، خرید و فروش بیت‌کوین می‌تواند باعث تغییر قیمت شود. این اختلاف به صندوق و سرمایه‌گذار منتقل خواهد شد. سروش گرامی هشدار می‌دهد: اختلاف قیمت با NAV نباید بزرگ و ماندگار باشد، در غیر این صورت اعتماد سرمایه‌گذار کاهش می‌یابد.

نهاد امین و مسئولیت نگهداری دارایی‌ها

دارایی‌های صندوق در کیف‌پول‌های سرد و گرم نگهداری می‌شوند. حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد دارایی‌ها در کیف‌پول سرد است و ۵ تا ۱۰ درصد در کیف‌پول گرم برای عملیات صدور و ابطال.

هرچند تفکیک فنی منطقی است، اما مرز مسئولیت‌ها هنوز شفاف نیست. مسئولیت امنیت کیف‌پول‌های گرم و نحوه دسترسی‌ها باید روشن شود. سروش گرامی می‌گوید: سرمایه‌گذار واحد صندوق می‌خرد، نه سازوکار پشت آن را. اگر ابهام وجود داشته باشد، ریسک صندوق بالا می‌رود.

محدودیت‌های خارجی و اثر بر بازار داخلی

صندوق بیت‌کوین ایران ممکن است محدود به بازار داخلی شود. ولت‌های متصل به نهادهای ایرانی قابل شناسایی هستند و این دارایی‌ها به مرور فقط در بازار داخلی معامله می‌شوند.

جواد کیهانی می‌گوید: اگر حجم ETFها افزایش یابد، توان بازار داخلی برای جذب با قیمت جهانی محدود خواهد بود. مدیریت نوسان کوتاه‌مدت امکان‌پذیر است، اما ریسک بلندمدت به اعتماد سرمایه‌گذار بستگی دارد.

جمع‌بندی

ETF ایران، محل تلاقی امنیت دیجیتال، مسئولیت نهادی و محدودیت‌های بیرونی است. سرمایه‌گذار مالک مستقیم بیت‌کوین نیست، اما در معرض قیمت آن قرار دارد. موفقیت صندوق به توان صرافی‌ها، نهاد امین و بازار داخلی برای مدیریت نقدشوندگی و قیمت وابسته است.

منبع: پیوست