پردازنده‌ های دسکتاپ Zen 6 شرکت AMD با NPU داخلی و بدون گرافیک مجتمع عرضه می‌شوند

انتظار می‌رود AMD پردازنده‌ های Zen 6 با اسم رمز Morpheus را اواخر سال جاری یا حداکثر اوایل سال 2027 عرضه کند. این نسل جدید از پردازنده‌ها ظاهراً تغییرات مهمی را هم در معماری و هم در پلتفرم به همراه خواهد داشت. اکنون یک افشای تازه ادعا می‌کند سری دسکتاپ Ryzen 10000 گرافیک مجتمع را به طور کامل حذف خواهد کرد و به جای آن از یک NPU اختصاصی برای پردازش بارهای کاری هوش مصنوعی محلی بهره می‌برد. همچنین AMD از پردازنده‌ های Ryzen 3 3100U و Ryzen 5 3501U با معماری Zen+ رونمایی کرده است.

عرضه پردازنده‌ های Zen 6 با NPU داخلی و بدون گرافیک مجتمع

گرافیک مجتمع از زمان عرضه سری Ryzen 7000 در سال 2022 به یکی از ویژگی‌های ثابت پردازنده‌های دسکتاپ رایزن تبدیل شد. هرچند این بخش برای بازی کاربرد چندانی نداشت، اما در مواقع خرابی گرافیک مجزا یا هنگام عیب‌یابی سخت‌افزار نقش مهمی ایفا می‌کرد. با این حال، براساس شایعه‌ای جدید این روند با Zen 6 به پایان خواهد رسید؛ زیرا ظاهراً هوش مصنوعی هر بخش از سیلیکون را که در دسترس باشد به خود اختصاص می‌دهد.

این ادعا از سوی افشاگر شناخته‌شده Gotou_kai3 مطرح شده است. او می‌گوید پلتفرم دسکتاپ Olympic Ridge مبتنی بر Zen 6 به NPU داخلی و پشتیبانی از حافظه‌های CUDIMM مجهز می‌شود، اما گرافیک مجتمع را کنار می‌گذارد. این منبع همچنین مدعی است Olympic Ridge همچنان از کنترلر USB4 داخلی بهره نخواهد برد؛ بنابراین سازندگان مادربرد مانند مادربردهای AM5 فعلی ناچار خواهند بود برای ارائه USB4 از تراشه‌های جانبی استفاده کنند.

AMD از زمان معرفی Ryzen 7000 مبتنی بر Zen 4، گرافیک مجتمع را در پردازنده‌های دسکتاپ اصلی خود قرار داده است و این روند در خانواده Ryzen 9000 مبتنی بر Zen 5 نیز ادامه یافت. با ورود Olympic Ridge به نظر می‌رسد این شرکت قصد دارد فضای سیلیکونی اشغال‌شده توسط گرافیک مجتمع را به قابلیت‌های دیگری اختصاص دهد؛ زیرا اهمیت گرافیک مجتمع در سیستم‌های دسکتاپ حرفه‌ای و علاقه‌مندان سخت‌افزار روزبه‌روز کمتر می‌شود.

NPU یا واحد پردازش عصبی اکنون یکی از الزامات اصلی دریافت گواهی Copilot+ PC مایکروسافت محسوب می‌شود. این واحدها وظایف مرتبط با استنتاج هوش مصنوعی، از پردازش مدل‌ها در پس‌زمینه گرفته تا تعامل با مدل‌های زبانی بزرگ را با بهره‌وری بیشتری نسبت به پردازنده یا گرافیک عمومی انجام می‌دهند.

این رویکرد برای لپ‌تاپ‌ها و کامپیوترهای یکپارچه منطقی به نظر می‌رسد؛ زیرا محدودیت مصرف انرژی در آن‌ها اهمیت بالایی دارد اما در دسکتاپ شرایط متفاوت است. مایکروسافت اکنون پشتیبانی از مدل‌های هوش مصنوعی ویندوز را به گرافیک‌های مجزای انویدیا نیز گسترش داده که ضرورت استفاده از NPU اختصاصی در دسکتاپ را تا حدی زیر سوال می‌برد.

گرافیک‌های مجتمع همچنان در کامپیوترهای اقتصادی و برخی سناریوهای خاص کاربرد دارند. وجود گرافیک داخلی باعث می‌شود سیستم حتی در صورت خرابی گرافیک مجزا بتواند فرایند POST را انجام دهد و تصویر خروجی ارائه کند. این قابلیت برای اسمبل‌کنندگان سیستم، تعمیرکاران و کاربرانی که هنگام عیب‌یابی گرافیک خود را تعویض می‌کنند ارزش زیادی دارد.

حذف این قابلیت از پلتفرمی که مستقیماً کاربران حرفه‌ای و گیمرها را هدف گرفته است، تصمیمی بحث‌برانگیز به شمار می‌رود؛ به ویژه زمانی که جایگزین آن یعنی NPU کاربرد محدودتری دارد. البته انتظار می‌رود پردازنده‌های RTX Spark انویدیا اواخر امسال وارد بازار شوند و پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد بارهای کاری هوش مصنوعی محلی به بخشی استاندارد از تجربه ویندوز تبدیل خواهند شد. از این منظر اقدام AMD می‌تواند واکنشی پیشگیرانه به فشار رقابتی در حال شکل‌گیری باشد.

فارغ از جنجال حذف گرافیک مجتمع، پردازنده‌های Zen 6 Morpheus ظاهراً به فرکانس‌هایی تا 7 گیگاهرتز در فرایند ساخت 2 نانومتری TSMC دست پیدا خواهند کرد. همچنین انتظار می‌رود هر CCD جدید حداکثر 12 هسته و 48 مگابایت کش L3 داشته باشد. پیکربندی‌های دسکتاپ نیز از 6 هسته آغاز شده و با پشتیبانی از SMT تا 24 هسته افزایش پیدا می‌کنند.

چنین مشخصاتی سقف تعداد هسته در پردازنده‌های دسکتاپ اصلی AMD را به سطحی جدید می‌رساند. با این حال، اینکه ترکیب NPU داخلی و حذف گرافیک مجتمع بخشی از یک استراتژی منسجم محصول باشد یا نتیجه فشار روند رو به رشد کامپیوترهای مبتنی بر هوش مصنوعی، احتمالاً زمانی مشخص خواهد شد که سری Ryzen 10000 وارد بازار شود و کاربرد واقعی NPU در سیستم‌های دسکتاپ روشن گردد.