ایلان ماسک توضیح می‌دهد چرا روبوتاکسی تسلا شب‌ها کار نمی‌کند

ایلان ماسک می‌گوید اصلی‌ترین مسئله‌ای که فعلاً ساعات فعالیت شبانه روبوتاکسی تسلا را محدود می‌کند، توانایی خودروها در دیدن حیوانات در تاریکی است. مثال او، «بچه‌گربه‌های خاکستری روی آسفالت خاکستری» است.

این مسئله در واقع یک مشکل کلاسیکِ تشخیص در نور کم و کنتراست پایین است؛ شرایطی که می‌تواند برای دوربین‌ها بسیار دشوار باشد. جالب اینکه دقیقاً برای مقابله با چنین محدودیت‌هایی است که شرکت‌هایی مانند Waymo از حسگرهایی مثل لیدار و رادار هم استفاده می‌کنند؛ همان حسگرهایی که ماسک سال‌ها آن‌ها را «عصا» و استفاده از آن‌ها را «مأموریتی احمقانه» توصیف کرده است.

جمعه‌شب، حساب رسمی روبوتاکسی تسلا اعلام کرد که سرویس روبوتاکسی در آستین، تگزاس، اکنون تا ساعت ۱۱ شب فعال خواهد بود. پیش از این، فعالیت سرویس ساعت ۱۰ شب متوقف می‌شد.

ماسک این اعلامیه را بازنشر کرد و توضیح داد که چه چیزی فعلاً مانع ادامه فعالیت خودروها در ساعات دیرتر شب می‌شود:

ماسک اعلامیه زیر را بازنشر کرد و توضیح داد چه چیزی خودروها را بعد از آن ساعت از جاده دور نگه می‌دارد.

ساعات کار روبوتاکسی از ۱۰ شب به ۱۱ شب منتقل شد

ماسک چند روز پیش در پستی در ایکس نوشت:

«اصلی‌ترین چیزی که تلاش می‌کنیم حل کنیم این است که مطمئن شویم شب‌ها، وقتی دیدن حیوانات دشوار است، آن‌ها را زیر نمی‌گیریم. عملاً تلاش می‌کنیم از بچه‌گربه‌های خاکستری روی آسفالت خاکستری در تاریکی اجتناب کنیم.»

این یک ساعت اضافه واقعاً چه معنایی دارد؟

وقتی تسلا در ژوئن ۲۰۲۵ روبوتاکسی را در آستین راه‌اندازی کرد، این سرویس می‌توانست از ساعت ۶ صبح تا نیمه‌شب پذیرش سفر داشته باشد. اما حدود ۱۵ ماه بعد، فعالیت شبانه آن نه‌تنها بیشتر نشده، بلکه یک ساعت زودتر، یعنی ساعت ۱۱ شب، متوقف می‌شد.

درحال‌حاضر روبوتاکسی تسلا هنوز از نظر مقیاس، سرویس بزرگی محسوب نمی‌شود. این شرکت از زمان راه‌اندازی در این حوزه رشد چندان چشمگیری نداشته و حتی با اضافه‌شدن سایبرکب‌ها در ماه گذشته نیز حضور تسلا در بازار خودروهای بدون راننده همچنان محدود است.

دوربین‌ها به نور و کنتراست نیاز دارند؛ لیدار و رادار نه

دوربین یک حسگر غیرفعال است. یعنی خودش چیزی به محیط نمی‌فرستد و فقط از نوری که از اجسام به دوربین بازمی‌گردد استفاده می‌کند. بنابراین برای تشخیص یک جسم، علاوه‌بر اینکه باید نور کافی وجود داشته باشد، آن جسم باید نسبت به محیط اطرافش نیز کنتراست مناسبی داشته باشد.

حالا یک بچه‌گربه خاکستری را روی آسفالت خاکستری و در تاریکی تصور کنید. رنگ و روشنایی بچه‌گربه ممکن است تفاوت بسیار کمی با سطح جاده داشته باشد و همین موضوع تشخیص آن را برای دوربین دشوار می‌کند.

لیدار بر خلاف دوربین یک حسگر فعال است. لیدار پالس‌های لیزری خود را به محیط می‌فرستد و زمان بازگشت آن‌ها را اندازه می‌گیرد. به این ترتیب می‌تواند فاصله و شکل سه‌بعدی اجسام اطراف خودرو را تشخیص دهد؛ بنابراین وابستگی آن به نور محیط بسیار کمتر از دوربین است.

به بیان ساده، یک لیدار برای تشخیص یک جسم در شب منتظر روشن شدن آن نیست؛ خودش محیط را با لیزر «اسکن» می‌کند. بنابراین یک جسم می‌تواند حتی در تاریکی شدید هم قابل تشخیص باشد، تا زمانی که از نظر هندسی برای حسگر قابل مشاهده باشد.

رادار نیز با روشی مشابه، اما با امواج رادیویی کار می‌کند. یکی از مزیت‌های مهم رادار این است که علاوه‌بر فاصله، می‌تواند سرعت اجسام را نیز اندازه‌گیری کند. هرچند رادار در تشخیص اجسام بسیار کوچک می‌تواند محدودیت‌هایی داشته باشد، اما در شرایطی مانند مه، گردوغبار و برخی شرایط نامناسب نوری، عملکرد آن می‌تواند از دوربین بهتر باشد.

Waymo از هر سه نوع حسگر استفاده می‌کند

شرکت Waymo برای خودروهای کاملاً بدون راننده خود از ترکیبی از دوربین، لیدار و رادار استفاده می‌کند. نسل ششم سیستم خودران این شرکت شامل ۱۳ دوربین، ۴ لیدار و ۶ رادار است.

در ماه اوت نیز «دمیتری دولگوف»، یکی از مدیران ارشد Waymo، ویدیویی از کودکانی منتشر کرد که در خیابانی بسیار تاریک به دنبال سگ‌ها می‌دویدند. در آن شرایط، تصویر دوربین بسیار ضعیف بود، درحالی‌که نمای لیدار همچنان می‌توانست محیط را به‌وضوح نشان دهد.

Waymo همچنین هزاران خودروی بدون راننده را در سرویس خود دارد که به‌صورت شبانه‌روزی فعالیت می‌کنند.

تسلا عمداً مسیر متفاوتی را انتخاب کرد

تسلا در سال‌های گذشته مسیر متفاوتی را در زمینه حسگرها دنبال کرده است.

این شرکت در مه ۲۰۲۱ رادار را از خودروهای خود حذف کرد، در سال ۲۰۲۲ حسگرهای فراصوت را نیز کنار گذاشت و تاکنون خودرویی مجهز به لیدار عرضه نکرده است.

استدلال اصلی ماسک این بوده که یک سیستم خودران عمومی در نهایت باید بتواند با استفاده از دوربین‌ها و شبکه‌های عصبی، محیط را به‌اندازه کافی دقیق درک کند و نیازی به لیدار و رادار نداشته باشد.

سابقه ماسک درباره لیدار و دید در شب

ماسک سال‌هاست که با استفاده از لیدار در خودروهای خودران مخالفت کرده است. او در آوریل ۲۰۱۹ گفت:

«استفاده از لیدار مأموریتی احمقانه است. هر کسی که به لیدار تکیه کند محکوم به فناست.»

در فوریه ۲۰۲۲ نیز لیدار را «یک فریب بزرگ» خواند و گفت مسیر کلی خودران شدن خودروها اساساً به شبکه‌های عصبی و دوربین‌ها متکی خواهد بود.

او در اوت ۲۰۲۵ حتی یک قدم جلوتر رفت و مدعی شد که استفاده هم‌زمان از لیدار و رادار می‌تواند به دلیل تضاد میان حسگرها، ایمنی را کاهش دهد.

در ماه مه امسال نیز ماسک تصویری مبتنی بر فناوری «بازسازی شمارش فوتون» از دوربین‌های تسلا منتشر کرد و نوشت که این فناوری یکی از دلایلی است که FSD تسلا می‌تواند در شب و حتی در شرایط تابش شدید، محیط را به‌خوبی ببیند.

اما تنها پنج ماه بعد، خودِ ماسک می‌گوید دیدن حیوانات در تاریکی یکی از اصلی‌ترین مشکلاتی است که تسلا هنوز درحال حل کردن آن است.

تناقضی که دوباره مطرح شده است

نکته جالب اینجاست که ظاهراً تسلا از ابتدا از این محدودیت‌ها بی‌خبر نبوده است.

زمانی که تسلا در سال ۲۰۲۱ تصمیم به حذف رادار گرفت، ماسک در پیام‌هایی که با رسانه Electrek ردوبدل کرد، اذعان کرده بود که دید حاصل از رادار با تفکیک‌پذیری بالا می‌تواند از دید صرفاً مبتنی بر دوربین بهتر باشد.

اکنون نیز NHTSA، نهاد ایمنی جاده‌ای ایالات متحده، در حال بررسی حدود ۳.۲ میلیون خودروی تسلا در ارتباط با تصادف‌های مرتبط با FSD در شرایط دید کم است. در جریان این تحقیقات، این نهاد حتی خواستار یک سند داخلی تسلا با عنوان «رادار ما را نجات می‌دهد» شده است.

در نتیجه، افزایش ساعات فعالیت روبوتاکسی از ۱۰ شب به ۱۱ شب شاید در ظاهر اتفاق کوچکی باشد، اما از یک جهت مهم است: تسلا هنوز در تلاش است یکی از همان مشکلاتی را برطرف کند که سال‌ها منتقدان سیستم صرفاً دوربین‌محور آن را به‌عنوان یک محدودیت اساسی مطرح کرده‌اند؛ یعنی تشخیص مطمئن اجسام و حیوانات کوچک در تاریکی و شرایط کم‌کنتراست.