در راستای کاهش وابستگی به نفت؛ عربستان درصدد تبدیل شدن به صادرکننده هوش مصنوعی است
سالهاست که عربستان به عنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت در جهان شناخته میشود، اما اکنون این کشور بیابانی در نظر دارد که در عرصهای دیگر نام خود را بر سر زبانها بیاورد. عربستان سعودی میکوشد تا یکی از پیشرفتهترین و راهبردیترین منابع عصر دیجیتال یعنی قدرت پردازشی که شرکتهای فعال در زمینه هوش مصنوعی به شدت به آن احتیاج دارند، را به بازار جهانی معرفی کند.
به نقل از نیویورک تایمز، شاهزاده «محمد بن سلمان» عزم خود را جزم کرده است که از ثروت نفتی عربستان برای نفوذ به دنیای فناوری بهرهبرداری کند. تعداد انگشتشماری از کشورها میتوانند با انرژی ارزان قیمت، منابع مالی کلان و اراضی وسیع این پادشاهی به رقابت بپردازند؛ عواملی که دقیقا برای تأسیس مراکز داده بزرگ و پرهزینهای که مرتبط با هوش مصنوعی هستند، حیاتی و مورد نیازند.
جاهطلبی عربستان در حوزه هوش مصنوعی
<pعربستان سعودی در حال حاضر در حال گفتوگو با غولهای فناوری آمریکایی برای بهرهبرداری از مراکز داده آینده خود است. مدیران اجرایی از شرکتهایی مانند OpenAI، گوگل، کوالکام، اینتل و اوراکل در کنفرانس سالانه «ابتکار سرمایهگذاری آینده» (FII) که به تازگی آغاز شده، حضور دارند. همچنین، محمد بن سلمان برنامهریزی کرده است که ماه آینده از ایالات متحده دیدن کند.
«سعید الدباس»، یکی از مدیران ارشد شرکت Humain، به احتمال یک توافق برای تأمین قدرت پردازشی شرکت xAI ایجاد شده توسط «ایلان ماسک» اشاره کرده و خاطرنشان کرده است که: «[نمایندگان] آمازون دیروز اینجا بودند و امروز صبح با مایکروسافت جلسه داشتیم.» اما طرح همکاری با ماسک به مراتب «بسیار بزرگتر» از این موضوعات است.
شاهزاده محمد بن سلمان شرکتی به نام Humain را در چند ماه گذشته تأسیس کرده و هدف دارد که این شرکت در آینده نزدیک حدود ۶ درصد از کل بار پردازشی هوش مصنوعی جهان را اداره نماید. طبق گزارشات منتشر شده از Synergy Research Group، تحقق این هدف میتواند عربستان را به مقام سومین تأمینکننده بزرگ قدرت پردازش در جهان پس از آمریکا و چین برساند؛ در حالی که سهم کنونی این کشور کمتر از ۱ درصد است.
مدیران سعودی اعلام کردهاند که این کشور در حال ساخت سه مرکز داده کلان برای شرکتهای خارجی است. آنها همچنین مطرح نمودهاند که هزینههای مرتبط با هوش مصنوعی در این مراکز میتواند حداقل ۳۰ درصد ارزانتر از ایالات متحده باشد.
برای مقابله با نگرانیهای امنیتی درباره فعالیتهای خود در این سرزمین، عربستان به دنبال تأسیس مراکزی تحت عنوان «سفارتخانه داده» است. در این مراکز، شرکتهای خارجی قادر خواهند بود تحت قوانین ملی خود و به جای قوانین محلی عربستان فعالیت کنند.
با این وجود، بسیاری از کارشناسان بر این باورند که عربستان ممکن است نتواند به این اهداف بلندپروازانه خود دست یابد. این کشور تنها یک گروه کوچک از متخصصان در حوزه هوش مصنوعی دارد و همچنین در سطح منطقهای نسبت به امارات متحده عربی در حال عقبماندگی است؛ امارات در سال جاری یک پروژه چند میلیارد دلاری با OpenAI در ابوظبی راهاندازی کرده است.
علاوه بر این، مسائل سیاسی نیز میتواند سد راه تحقق این جاهطلبیها باشد؛ دولت ترامپ در سفر خود به ریاض در ماه مه، به شرکتهای آمریکایی نظیر انویدیا اجازه اولیه برای فروش تراشههای مرتبط با هوش مصنوعی به عربستان را داده بود. اما در پی نگرانیها نسبت به روابط این کشور با پکن، مجوز نهایی برای این فروش هنوز صادر نشده است.
با این حال، محمد بن سلمان همواره سعی کرده است که در این تنشها جانب هیچ یک از طرفین را نگیرد. در حالی که عربستان رابطه عمیقی با دولت ترامپ دارد، به سرمایهگذاریهای چین نیز خوشآمد میگوید. به عنوان مثال، شرکت چینی DeepSeek از زیرساختهای دادهای آرامکو بهرهبرداری میکند. اما باید منتظر ماند و دید که عربستان چگونه میتواند چالشهای اقتصادی و سیاسی مرتبط با هوش مصنوعی را مدیریت کند تا از هر دو قدرت بزرگ جهان، یعنی آمریکا و چین، به صورت توأمان سود ببرد.
