رتبه ایران در شاخص آمادگی دولت برای هوش مصنوعی ۱۹ پله افت کرد

گزارش شاخص جهانی آمادگی دولت ها در حوزه هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۳ که «آکسفورد اینسایتس» آن را منتشر کرده، افت ایران از رتبه ۷۵ در سال ۲۰۲۲ به رتبه ۹۴ را نشان می دهد.

طبق آخرین گزارش «شاخص جهانی آمادگی دولت در زمینه هوش مصنوعی» که مؤسسه آکسفورد اینسایتس آن را منتشر کرده، ایران سال ۲۰۲۳ با کسب امتیاز ۴۲.۰۷، در رتبه ۹۴ جهان از میان ۱۹۳ کشور قرار گرفته است اما در گزارش سال ۲۰۲۲، ایران با امتیاز ۴۵.۳۰ در رتبه ۷۵ از میان ۱۸۱ کشور قرار داشت.

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) با تحلیل این گزارش وضعیت ایران را دقیق تر بررسی و آن را با سایر کشورهای منطقه مقایسه کرده است. نتایج این تحلیل نشان می دهد ایران در حوزه های مختلف مرتبط با هوش مصنوعی، ازجمله زیرساخت ها، سرمایه گذاری، نیروی انسانی متخصص و سیاست گذاری با چالش های جدی مواجه است.

بعدرتبه جهانی از ۱۳۳امتیاز (از ۱۰۰)دولت۱۲۴۳۱.۵۶فناوری۶۱۳۸.۷۷داده و زیرساخت۸۸۵۵.۸۸

ایران در این شاخص در ۳ بعد اصلی «دولت»، «فناوری» و «داده و زیرساخت» ارزیابی شده است. نتایج نشان می دهد ایران در ابعاد فناوری و داده و زیرساخت عملکرد نسبتاً بهتری داشته است اما در بعد دولت، به ویژه در زمینه پذیرش هوش مصنوعی و تدوین استراتژی های جامع، با چالش های جدی مواجه است.

سنجهرتبه از ۱۹۳امتیاز۱. دولت۱۲۴۳۱. ۵۶۱ ۱. چشم انداز۸۰۰. ۰۰۱۱۱. استراتژی هوش مصنوعی۸۰۰. ۰۰۱ ۲. حاکمیت و اخلاق۱۱۲۴۴. ۰۱۱۲۱. قوانین حفاظت از داده ها و حریم خصوصی۱۱۰۰. ۰۰۱۲۲. امنیت سایبری۶۳۸۱. ۰۶۱۲۳. کیفیت مقررات و نظارت۱۸۴۱۸. ۲۰۱۲۴. اصول اخلاقی۴۱۰. ۰۰۱۲۵. مسئولیت پذیری۱۷۵۲۰. ۸۰۱ ۳. ظرفیت دیجیتال۹۱۵۳. ۴۰۱۳۱. خدمات آنلاین۱۳۱۴۱. ۹۶۱۳۲. زیرساخت های پایه ای فناوری اطلاعات۲۵۸۴. ۵۰۱۳۳. ترویج سرمایه گذاری دولت در فناوری های نوظهور۱۰۷۳۳. ۷۴۱ ۴. قابلیت پذیرش۱۶۳۲۸. ۸۵۱۴۱. اثربخشی دولت۱۵۳۳۲. ۴۰۱۴۲. پاسخگویی دولت به تغییرات۱۵۳۳۱. ۸۹۱۴۳. داده های تأمین و تدارکات۱۶۲۲۲. ۲۵۲. فناوری۶۱۳۸. ۷۷۲ ۱. بلوغ۸۱۲۳. ۶۵۲۱۱. شمار استارتاپ های میلیارد دلاری (یونیکورن) در زمینه هوش مصنوعی (با تبدیل لگاریتمی)۱۳۰. ۰۰۲۱۲. شمار استارتاپ های میلیارد دلاری (یونیکورن) غیر از هوش مصنوعی (با تبدیل لگاریتمی)۴۳۰. ۰۰۲۱۳. ارزش تجارت در خدمات فناوری اطلاعات و ارتباطات (به ازای هر نفر) (با تبدیل لگاریتمی)۱۵۰۱۹. ۱۶۲۱۴. ارزش تجارت در کالاهای فناوری اطلاعات و ارتباطات (به ازای هر نفر) (با تبدیل لگاریتمی)۱۱۳۴۱. ۵۴۲۱۵. هزینه نرم افزارهای رایانه ای۱۶۵۷. ۵۵۲ ۲. ظرفیت نوآوری۶۰۴۷. ۰۵۲۲۱. مدت صرف شده برای رسیدگی به مقررات دولتی۴۰۹۶. ۰۳۲۲۲. در دسترس بودن سرمایه خطرپذیر۸۶۱۰. ۱۷۲۲۳. هزینه های تحقیق و توسعه (با تبدیل لگاریتمی)۵۶۳۱. ۴۳۲۲۴. سرمایه گذاری شرکت ها در فناوری های نوظهور۱۵۵۲۷. ۷۵۲۲۵. مقاله های پژوهشی در زمینه هوش مصنوعی (با تبدیل لگاریتمی)۱۸۶۹. ۸۸۲ ۳. سرمایه انسانی۶۰۴۵. ۶۲۲۳۱. دانش آموختگان در رشته های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات۶۵۰. ۹۲۲۳۲. فعالیت در گیت هاب (با تبدیل لگاریتمی)۱۰۶۳۵. ۱۳۲۳۳. دانش آموختگان زن در رشته های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات۱۱۸۶۲. ۳۲۲۳۴. کیفیت آموزش عالی در مهندسی و فناوری۳۴۷۰. ۲۲۲۳۵. مهارت های فناوری اطلاعات و ارتباطات۱۳۷۹. ۴۸۳. داده و زیرساخت۸۸۵۵. ۸۸۳ ۱. زیرساخت۷۱۴۹. ۳۷۳۱۱. زیرساخت های ارتباطات از راه دور۷۲۷۳. ۰۰۳۱۲. ابررایانه ها (با تبدیل لگاریتمی)۳۵۰. ۰۰۳۱۳. کیفیت پهن باند۱۴۲۳۴. ۶۰۳۱۴. زیرساخت ۵G۱۱۰۰. ۰۰۳۱۵. پذیرش فناوری های نوپدید۱۲۲۳۹. ۲۶۳ ۲. دسترس پذیری داده۹۶۵۴. ۳۸۳۲۱. داده های باز۹۴۳۵. ۷۵۳۲۲. حکمرانی داده۸۳۰. ۰۰۳۲۳. اشتراک تلفن همراه۱۱۰۰. ۰۰۳۲۴. خانوارهای دارای دسترسی به اینترنت۸۹۷۹. ۴۷۳۲۵. ظرفیت آماری۱۲۳۵۶. ۶۹۳ ۳. کفایت داده۱۳۹۶۳. ۸۹۳۳۱. هزینه ارزان ترین دستگاه متصل به اینترنت (درصدی از تولید ناخالص داخلی ماهانه به ازای هر نفر)۱۶۱۲۹. ۷۸۶۲۵. شکاف جنسیتی در دسترسی به اینترنت۲۷۹۸. ۰۰

شاخص جهانی آمادگی دولت در زمینه هوش مصنوعی از مجموع ۳۹ سنجه تشکیل شده است. جدول بالا امتیاز و رتبه ایران را در هریک از این سنجه ها به تفصیل ارائه می دهد. براساس این جدول، ایران در زمینه هایی مانند کیفیت مقررات و مسئولیت پذیری، عملکرد ضعیفی داشته است.

همان طور که در جدول بالا می بینید، ایران در ۱۴ مورد از سنجه های ارزیابی شده در شاخص جهانی آمادگی دولت در زمینه هوش مصنوعی توانسته میان ۵۰ کشور برتر جهان قرار بگیرد.

باتوجه به گزارش شاخص جهانی آمادگی دولت در زمینه هوش مصنوعی، ایران سال ۲۰۲۳ بین کشورهای منطقه رتبه ۱۳ را کسب کرده است. نمودار زیر امتیاز و رتبه کشورهای منطقه را در این گزارش دقیق تر نشان می دهد.

ترکمنستان سال ۲۰۲۳ با پیشرفت ۳۳ پله ای بیشترین جهش را بین کشورهای منطقه داشته است. در مقابل، ایران با افت ۱۹ پله ای، بیشترین کاهش رتبه را تجربه کرده است.

منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) در سال های اخیر شاهد تحولات زیادی در زمینه هوش مصنوعی بوده است. اگرچه این منطقه از نظر گستردگی امتیازها در شاخص هوش مصنوعی رتبه سوم را دارد، اختلاف قابل توجهی بین کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا وجود دارد. در این میان، امارات متحده عربی با کسب رتبه ۱۸ جهانی پیشرو منطقه شناخته می شود.

میانگین امتیاز کشورهای خاورمیانه (۳۸.۸۹) نسبت به کشورهای شمال آفریقا (۵۱.۱۱) کمتر است اما مصر در شمال آفریقا، بین ۱۰ کشور برتر منطقه استثنا شناخته می شود. یکی از چالش های اصلی منطقه کمبود نیروی انسانی ماهر در حوزه هوش مصنوعی است. برنامه هایی مانند «کدرها» در امارات متحده عربی برای رفع این چالش اجرا می شوند.

آمریکا با کسب بالاترین امتیاز همچنان پیشرو جهانی در حوزه هوش مصنوعی است. سنگاپور، انگلستان، فنلاند و کانادا نیز در جایگاه های بعدی قرار دارند.