شبکه Cocoon در تلگرام چه ویژگی‌هایی دارد و نحوه عملکرد آن به چه صورت است؟

مدیرعامل تلگرام، «پاول دورف»، اخیراً خبر از راه‌اندازی رسمی شبکه غیرمتمرکز Cocoon بر پایه بلاکچین TON داد. هدف این ابتکار، پایان دادن به سلطه عظیم شرکت‌های متمرکزی چون آمازون و مایکروسافت بر روی زیرساخت‌های مربوط به هوش مصنوعی است. دورف بر این باور است که این غول‌ها به واسطه‌هایی تبدیل شده‌اند که هم قیمت‌ها را افزایش می‌دهند و هم به حریم خصوصی کاربران آسیب می‌زنند. اما Cocoon دقیقاً چه مفهومی دارد و چگونه عمل می‌کند؟ در ادامه، با جزئیات بیشتری درباره این شبکه و ساختار فنی آن آشنا خواهید شد.

شبکه Cocoon تلگرام چیست؟

Cocoon که مخفف Confidential Compute Open Network به معنای «شبکه باز رایانش محرمانه»، به عنوان یک پلتفرم غیرمتمرکز برای اجرای مدل‌های هوش مصنوعی معرفی شده است که بر بستر بلاکچین TON توسعه یافته است. این شبکه به مثابه یک بازار آزاد عمل می‌کند که در آن دو دسته به یکدیگر متصل می‌شوند:

1. صاحبان سخت‌افزار: افرادی که دارای سرورهای قدرتمند هستند و مایلند قدرت پردازشی خود را به اجاره دهند.
2. توسعه‌دهندگان: افرادی که برای اجرای اپلیکیشن‌های هوش مصنوعی نیاز به قدرت پردازش دارند اما نمی‌خواهند هزینه‌های سنگین خدمات ابری سنتی را تقبل کنند.

تمایز اصلی Cocoon با رقبا، به کاربرد «محیط‌های اجرای قابل اطمینان» (TEE) برمی‌گردد. این فناوری تضمین می‌کند که داده‌های کاربری (برای مثال، سوالی که از چت‌بات پرسیده می‌شود) حتی برای صاحب سرور نیز قابل مشاهده نخواهد بود و به‌طور کامل رمزنگاری و پردازش می‌شود.

معماری فنی شبکه Cocoon تلگرام

برای درک عمیق‌تر امنیت و کارایی این شبکه، باید اجزا کلیدی آن را با جزئیات بیشتری بررسی کنیم. Cocoon از سه عنصر اصلی (کلاینت، پروکسی و Worker) تشکیل شده که همگی در محیط‌های محافظت‌شده TEE اجرا می‌شوند:

۱. کلاینت

این بخش به‌عنوان یک کتابخانه نرم‌افزاری در سمت توسعه‌دهنده (مانند زیرساخت بک‌اند تلگرام) عمل می‌کند. وظیفه‌اش ارسال درخواست‌های استنتاج هوش مصنوعی به شبکه و پرداخت هزینه‌های مربوطه است. کلاینت قبل از ارسال هر نوع داده حساس، تأییدیه امنیتی پروکسی را چک می‌کند تا اطمینان حاصل کند که به یک گره امن متصل شده است.

۲. پروکسی

پروکسی‌ها به‌عنوان واسط هوشمند عمل کرده و خود نیز در محیط امن (TEE) پیاده‌سازی می‌شوند. پروکسی درخواست را از کلاینت می‌گیرد و با توجه به نوع مدل هوش مصنوعی و بار ترافیک شبکه، آن را به مناسب‌ترین Worker ارسال می‌کند. در حال حاضر، پروکسی‌ها تحت مدیریت تیم Cocoon هستند، اما به‌زودی هر فردی قادر خواهد بود نقش پروکسی را ایفا کند.

۳. Worker

Workerها یا همان کارگران، اجزای اصلی این شبکه را تشکیل می‌دهند؛ در واقع، این‌ها سرورهای مجهز به کارت گرافیک (GPU) هستند که پردازش اصلی را انجام می‌دهند. ورکرها مدل‌های هوش مصنوعی را در یک ماشین مجازی حفاظت‌شده (TEE) اجرا می‌کنند. به دلیل استفاده از فن‌آوری Intel TDX، حتی صاحب فیزیکی سرور (Host) نیز به درخواست‌ها یا پاسخ‌های مدل دسترسی نخواهد داشت.

به‌طور کل، در شبکه Cocoon وقتی از یک مدل هوش مصنوعی درخواستی دارید (مانند «عکس یک گربه بساز» یا «این متن را خلاصه کن») اپلیکیشن شما (کلاینت) سؤال یا درخواست را بسته‌بندی کرده و به یک پروکسی ارسال می‌کند تا به سرور مناسب هدایت شود.

زیرا هیچ بانک یا شرکت مرکزی وجود ندارد که تضمین کند شما در آینده هزینه را پرداخت خواهید کرد، باید هزینه انجام کار را در همان لحظه ابتدایی (به صورت ارز دیجیتال TON) ارسال کنید. پروکسی این مبلغ را نگه‌داری کرده و تنها زمانی که کار انجام شد، آن را به صاحب سرور (Worker) منتقل می‌کند.

امنیت در Cocoon فراتر از رمزنگاری مؤثر است؛ تمام اتصالات بین کلاینت، پروکسی و ورکر از طریق پروتکل RA-TLS اجرا می‌شود. در این روش، قبل از برقراری اتصال، هر طرف می‌بایست با ارائه یک مدرک دیجیتال به طرف مقابل، امنیت خود را به اثبات برساند که درحال اجرای فرآیندی در یک محیط امن سخت‌افزاری (TEE) بوده و نرم‌افزار او دستخوش تغییرات نشده است.

کاربردها و مزیت‌های شبکه Cocoon

اگر شما مالک یک دیتاسنتر یا سرورهای قدرتمند هستید، Cocoon یک فرصت بی‌نظیر برای کسب درآمد غیرفعال ارائه می‌دهد. با تبدیل شدن به یک Worker، شما در ازای هر درخواستی که پردازش می‌کنید، ارز دیجیتال TON کسب خواهید کرد. البته برای پیوستن به این شبکه نیاز به تجهیزات حرفه‌ای دارید:

• سیستم‌عامل لینوکس (کرنل ۶.۱۶ به بالا برای پشتیبانی کامل از TDX).
• پردازنده‌ای با قابلیت Intel TDX (برای ایجاد محیطی قابل اطمینان برای پردازش).
• کارت گرافیک انویدیا با قابلیت پردازش محرمانه مانند سری H100 به بالا.

با این حال، چرا توسعه‌دهندگان اپلیکیشن‌های هوش مصنوعی باید به جای آمازون و مایکروسافت از Cocoon بهره ببرند؟ این پلتفرم سه مزیت اصلی به همراه دارد:

1. اگر شما پروژه‌ای طراحی می‌کنید که با داده‌های حساس (پزشکی، مالی یا شخصی) سروکار دارد، Cocoon تنها مکان برای تضمین امنیت داده‌هاست و این امکان را برای شما به وجود می‌آورد که به کاربران اطمینان دهید که هیچ‌کس (حتی شما یا زیرساخت ابری) قادر به مشاهده داده‌هایشان نخواهد بود.
2. با حذف واسطه‌هایی مانند AWS و Azure و ایجاد یک بازار رقابتی بین تأمین‌کنندگان GPU، هزینه‌های پردازش به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.
3. پرداخت‌ها از طریق بلاکچین سریع TON انجام می‌شود که امکان پردازش میلیون‌ها درخواست خرد را فراهم می‌کند.