اتریوم یک دهه را پشت سر گذاشت؛ از آغاز یک پروژه ساده تا تبدیل به یکی از پایههای اقتصادی برجسته
ده سال پیش، «ویتالیک بوترین» به همراه گروهی کوچک از توسعهدهندگان در برلین بر روی ایدهای کار میکردند که به ایجاد تحول عظیمی در دنیای مالی انجامید. این نوآوری به راهاندازی اولین شبکه عملیاتی اتریوم منجر شد. در ادامه این مقاله، با توجه به سالگرد دهسالگی اتریوم (ETH)، به بررسی بیشتر توسعه و گسترش این ارز دیجیتال خواهیم پرداخت.
در سال 2013، ویتالیک بوترین للمرة الأولى در وایتپیپر اتریوم به این مفهوم اشاره کرد. این شبکه همچنین بستر را برای ظهور اپلیکیشنهای غیرمتمرکز (dApp) فراهم کرد و منجر به شکلگیری حوزههای مالی غیرمتمرکز (DeFi)، توکنهای غیرقابل تعویض (NFT) و سازمانهای خودگردان غیرمتمرکز (DAO) گردید.
نسخه اولیه اتریوم فاقد رابط کاربری و مجموعهای از ویژگیهای دوستدار کاربر بود، اما توانایی استخراج را داشت و به توسعهدهندگان این امکان را میداد تا اپلیکیشنهای غیرمتمرکز خود را در یک محیط آزمایشی امتحان کنند. در آن زمان، بیتکوین با عنوان «طلای دیجیتال» شناخته میشد، اما اتریوم با مفهوم «پول قابلبرنامهریزی» خود توجه بسیاری را به خود جلب نمود.
امروز، اتریوم به عنوان بزرگترین بلاکچین دنیاست که از لحاظ ارزش کل قفلشده (TVL) در DeFi شناخته میشود و طبق آمارهای ارائهشده از DeFiLlama، نزدیک به 84 میلیارد دلار از مجموع 140 میلیارد دلار کل TVL دیفای متعلق به این شبکه است.
از نظر ارزش بازار، ETH در مقام دوم پس از بیتکوین (BTC) قرار دارد، و در زمان تألیف این مقاله، قیمت ETH حدود 3400 دلار برآورد میشود، در حالی که بیتکوین به قیمتی در حدود 114 هزار دلار خرید و فروش میشود.
از آغازین روزها تا تبدیلشدن به پایگاهی کلیدی در اقتصاد دیجیتال
یک سال پیش از راهاندازی نسخه Frontier، بوترین در حال شکلدهی به بنیادی برای اتریوم بود و شبکه بلاکچین هنوز در مرحله آلفا قرار داشت.
«پاول برودی»، مدیر تیم تحقیقاتی در IBM، به خاطر میآورد که در آن زمان با بوترین آشنا شد و میگوید:
«یکی از اعضای تیم به من گفت: من با فردی بسیار جالب آشنا شدهام. او ایدهای دارد که شبیه بیتکوین است، اما خیلی سریعتر و قابلبرنامهریزیتر به نظر میرسد. وقتی این را شنیدم، با خودم گفتم این دقیقاً همان چیزی است که به دنبال آن بودم. این همانی است که نیاز داریم.»
با همکاری بوترین، IBM نخستین نمونه بلاکچین خود را بر مبنای کدهای ابتدایی اتریوم توسعه داد و آن را در CES 2015 به همراه سامسونگ معرفی کرد. برودی در این خصوص اظهار داشت:
«در آنجا بود که قدم به این مسیر گذاشتم. تمام سایر فناوریها را رها کرده و بهطور تماموقت روی بلاکچین متمرکز شدم.»
حتی در حال حاضر که بهعنوان یک رهبر جهانی در بلاکچین در شرکت EY فعالیت میکند، برودی اعتراف میکند که در آن زمان به مقام بوترین حسادت میکرد:
«من از ویتالیک حسادت میکردم که توانست چنین تحولی ایجاد کند. احساس میکنم در سن من چنین فرصتهایی وجود نداشت.»
امروز، یک دهه از آن آزمایشهای ابتدایی سپری شده و اتریوم بهشدت بر بازارهای جهانی تأثیر گذاشته است.
بوترین در مصاحبهای با نشریه CNBC در حاشیه بزرگترین رویداد بلاکچین در اروپا به این نکته اشاره کرد:
«به شدت تحت تأثیر موفقیت و رشد این حوزه فراتر از انتظارات قرار گرفتهام.»
وی همچنین اخیراً گفت که تحولات 10 سال گذشته شگفتانگیز بودهاند. او به یاد میآورد که در 10 سال پیش، جامعه کریپتو تنها «یک فضای بسیار محدود» بود که فقط چند فرد روی بیتکوین و چند پروژه دیگر کار میکردند.
از آن زمان، اتریوم تبدیل به یک «دارایی بزرگ» شده و شرکتهای معتبر داراییهای خود را در بستر آن راهاندازی میکنند.
با این حال، بوترین همواره هشدار داده که پذیرش عمومی میتواند بههمراه خود مزایا و خطراتی را به همراه داشته باشد. یکی از نگرانیهای او این است که ممکن است عدهای معدود از ناشران یا واسطهها بر بازار تسلط یابند و به کنترل اکوسیستم بپردازند.
پیشرفتها و تبدیل اتریوم به بخشی از بازار مالی جهانی
امروزه تریلیونها دلار از طریق استیبلکوینهایی که بر مبنای اتریوم عمل میکنند، جابهجا میشوند. بهعنوان نمونه، استیبلکوین USDC (دومین استیبلکوین بزرگ دنیا) تقریباً 65 درصد از حجم معاملات خود را بر روی شبکه اتریوم به ثبت میرساند.
طبق آخرین گزارش «وضعیت استیبلکوینها» از کوینگکو، اتریوم تقریباً نیمی از کل فعالیتهای این بازار را در دست دارد.
بلکراک نیز در سال گذشته صندوق بازار پول توکنیزهشده خود به نام BUIDL را بر بستر اتریوم تأسیس نمود. رویداد مهمی دیگر در سال 2024 به وقوع پیوست، زمانی که کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده (SEC) صندوقهای قابل معامله اتریوم (ETF) را مورد تأیید قرار داد. نخستین معاملات این ETFها از 23 ژوئیه 2024 آغاز شد.
با وجود ظهور شبکههای بلاکچین جدیدتر که وعده سرعت بیشتر و کارمزد کمتر را میدهند، اتریوم موفق به حفظ موقعیت خود بهعنوان یک شبکه مالی مورد اعتماد جهانی شده است.
در سال 2022، اتریوم روش اعتبارسنجی تراکنشهای خود را دگرگون کرد. در ابتدا این شبکه از روش اثبات کار بهره میبرد، اما اکنون به روش اثبات سهام منتقل شده که در آن کاربران اتریوم خود را بهعنوان وثیقه قفل میکنند تا به ایمنسازی شبکه کمک نمایند. این تغییر مصرف انرژی اتریوم را بیشتر از 99 درصد کاهش داد و زمینه را برای بهروزرسانیهایی فراهم کرد که هدف آنها تسهیل و کاهش هزینه اجرای اپلیکیشنها بر روی لایه پایه بوده است.
با این وجود، مسیر اتریوم همواره بهراحتی پیموده نشده است. این شبکه دستخوش نوسانات شدید بازار قرار گرفته، با رقبایی که وعده بهتر و سریعتر شدن را میدهند مواجه شده و در عین حال با انتقاداتی مبنی بر کُندی یا هزینههای بالای برای پذیرش انبوه روبرو شده است. اما، با این حال تقریباً تمام رقبای اولیه خود را پشت سر گذاشته است.
برنامههای آتی اتریوم
برای آیندهای نزدیک، تیم اتریوم در پی افزایش مقیاس شبکه خود بدون تغییر در اصول بنیادین خواهد بود.
بوترین بیان میکند که اولویت نخست آنها رساندن اهداف فنی اتریوم به «خط پایان» خواهد بود. وی در واقع بهبود مقیاسپذیری و سرعت شبکه را بدون صرفنظر از اصول کلیدی غیرمتمرکز بودن و امنیت و حتی تقویت آنها در نظر دارد.
تغییراتی در الگوریتم نیز باید اتخاذ شود تا اتریوم را در برابر حملات محاسباتی حفظ کند. اجرای این تغییرات در راستای تبدیل اتریوم به یک جزء واقعاً ارزشمند از زیرساخت جهانی است که کمک میکند اینترنت و اقتصاد آزادانهتر و قابلدسترستر باشند.
